Bündner Kunstmuseum
Postplatz
CH–7000 Chur
Tel. ++41 81 257 28 68
Fax ++41 81 257 21 72
E-mail: info(at)bkm.gr.ch
Öffnungszeiten
Montag geschlossen
Di–So 10–17 Uhr
Donnerstag 10–20 Uhr
En l'autopurtret (enturn 1780) d'Angelika Kauffmann (1741-1807) sa represchenta ina da las pli impurtantas artistas dal 18avel tschientaner en la vegliadetgna da circa quaranta onns. L'artista che guarda a moda conscienta da sasez, ha gist serrà ina mappa da dissegnar e drizzà l'egliada vers il contemplader. En la vart dretga dal maletg ves'ins ina mesa statua da la dieua Minerva; ella è la protectura dals mastergnants e dals artists. Cun quest motiv exprima Angelika Kauffmann d'ina vart ch'ella sa chapescha sco artista e ch'ella vegn protegida da la divinitad, da l'autra vart er ch'ella è in'aderenta da l'art classicistic. Il mantè traglischant ed ornà cun pel mussa ch'ella è ina dama bainstanta e bella da la societad.
Ditg èn las Alps vegnidas represchentadas a moda patetica e surelevada u da maniera idillica e seraina, pli tard er fitg natiralistica. Il maletg da Ferdinand Hodler (1853-1918) «Genfersee mit Savoyerbergen» rumpa questa tradiziun. El è marcà d'ina frontalitad rigurusa senza in effect da profunditad graduà e sa caracterisescha tras ina represchentaziun planiva e nunsentimentala. Detagls e rinviaments a la civilisaziun mancan dal tuttafatg. La paletta da las colurs è discreta e fraida, ed il maletg sa cumpona la finala mo da quatter bindels orizontals da colur blau verda. Il caracter sever ed abstract da questa cuntrada duai mussar la natira sco insatge monumental ed etern.
Augusto Giacometti (1877-1947) ha malegià a partir dal 1910 plirs maletgs d'ieli en format grond che consistan da pitschens tacs da colur pastus che paran da sa sparpagliar libramain sin la surfatscha dal maletg. L'ovra «Fantasie über eine Kartoffelblüte» n'ha betg ina contura e renunzia a la traidimensiunalitad en il senn tradiziunal. Ella sa cumpona unicamain da blers tacs alvs, mellens, lila, violets e verds pli gronds e pli pitschens. L'artist sa fida cumplainamain da l'intensitad e materialitad da las colurs per svegliar en nus l'idea d'in champ da tartuffels che flurescha ed undegia miaivlamain en il vent. Augusto Giacometti è stà in dals emprims artists dal 20avel tschientaner che ha concedì a la pictura in'autonomia quasi totala e che ha ristgà il pass en l'abstracziun.
Giovanni Segantini (1858–1899) vala sco renovatur da la pictura da las Alps. El ha superà la surelevaziun patetica e la transfiguraziun idealistica da la natira en l'art. Segantini, d'origin talian, è immigrà l'onn 1886 en il Grischun, ha vivì l'emprim a Savognin ed alura a Malögia. Il mund alpin cun sia glisch intensiva ha sveglià en el ina nova enclegientscha per la pictura. El ha mess las colurs puras cun penelladas finas e pastusas en moda parallela ed uschè stretga ina sper l'autra che las singulas colurs s'uneschan a colurs maschadadas pir en ils egls da la contempladra u dal contemplader (divisiunissem). Ultra da quai vala el sco in dals simbolists dominants dal Fin-de-siècle.
A l'entschatta da sia carriera artistica, anc influenzà fermamain da Giovanni Segantini, ha Giovanni Giacometti (1868-1933) creà pliras ovras cun cuntegn simbolic. Il maletg «Mutter und Kind unter Blütenbaum» mussa il curtin da la chasa paterna dal pictur a Stampa. Giovanni Giacometti ha numnà il maletg «Fioritura», fluriziun. El fa allusiun a la planta flurinta, a la primavaira, a la fritgaivladad da la natira, ma er al plaschair da la mamma giuvna cun ses uffant pitschen. Sco tut las tematicas en l'ovra da Giacometti è er quest motiv collià stretgamain cun sia experientscha da vita: da quest temp exista ina brev ch'exprima ses grond giavisch d'ina atgna famiglia, il qual è s'accumplì curt temp pli tard tras sia maridaglia cun Annetta Stampa e la naschientscha d'Alberto il 1901.
Ils purtrets d'Alberto Giacometti (1901-1966) sa caracteriseschan tras l'inscunter direct cun l'uman e tras la represchentaziun intensiva da la persunalitad dals purtretads. Suenter lungs studis preliminars da dissegn ed emprovas da modellar chatta Alberto Giacometti ils onns 1950 in stil plastic che planivescha las figuras en il profil e stenda ellas en l'autezza. Sin fundament da quai e da la surfatscha structurada vegn l'egliada dal contemplader drizzada adina puspè vers la part dals egls furmada intensivamain, la quala revela l'intern da la sculptura. Model stevan per el tranter auter savens ses frar Diego, ses amis da Paris e sia dunna Annette.
Fermamain impressiunà da las muntognas, ha l'artist tudestg Ernst Ludwig Kirchner (1880-1938) malegià Tavau en numerusas lavurs. Malgrà che Tavau, sia patria elegida, era da lez temp gia daditg sa sviluppà d'in lieu da cura magic ad in lieu d'enviern e da sport popular, ha Kirchner picturà en il maletg «Blick auf Davos» la citad creschenta sco vischnanca coerenta e l'ha integrada en in fund da la val tranter flancs da muntognas, guauds e saivs. En realitad è la val bler pli averta; la solitariadad ed er las fermas colurs servivan a Kirchner per surelevar e per augmentar l'expressivitad.
Albert Müller (1897-1926), in represchentant da la gruppa «Rot-Blau» mussa sia dunna Anna Hübscher sco praschuniera: la structura dal maletg, accentuada cun diagonalas, creescha in giatter steri che restrenscha ses corp. Las fermas colurs - surtut blau, cotschen ed il verd cumplementar - e las furmas angularas en piz cumpletteschan quest ambient malempernaivel ed èn il spievel dal stadi da sanadad intern, depressiv da la dunna. Er la fanestra a dretga na mussa betg la vista en in meglier avegnir. La tschera vida ed introvertida, ils mauns plegads sin la schanuglia laschan sminar che Anna ha capitulà davant ses destin. Albert Müller ha picturà sia dunna, ch'era da quel temp gia fitg spussada, senza in segn da sentimentalitad - ella è morta da tifus il 1927, curt suenter Müller sez.
Entant che Matias Spescha (1925-2008) malegiava l'entschatta dals onns 1950 anc per gronda part figuras femininas en pe, n'è il stil figurativ strusch pli vesaivel en «Peinture 2». L'ovra che sa cumpona da quadrets da colur semigeometrics, sa caracterisescha tras sia armonia ed in vocabulari da furmas che dattan in'impressiun arcaica. Cun malegiar suren e lavar davent adina puspè la colur sin la juta, ha quella survegnì in effect sazià e profund. Malgrà la colur monocroma en tuns stgirs, vegn il maletg penetrà d'ina glischur miaivla sco dad aur.
Sco represchentant il pli impurtant da la figuraziun fantastica ha HR Giger (*1940) occupà fin mez ils onns 1970 ina da las posiziuns las pli nunconformisticas da l'art svizzer. El tematisescha traumas da naschientscha e temas claustrofobicas, fatgs erotics, dentant er la tortura e la mort cun ina precisiun objectiva e naturalistica en moda monocromatica. Cun objects dal mintgadi sco ina bognera ordinaria evochescha Giger la sgarschur. Da l'autra vart ha el vesì en l'activitad da la glieud che allontanescha il rument in «act mecanic-erotic». Cun isolar il subject e cun drizzar il focus sin l'abiss sul stgaffescha el visiuns da dischariel.
La ferma influenza dal lieu da derivanza da Not Vital (*1948), l'Engiadina bassa, s'exprima en ses art surtut en ils motivs d'animals, per exempel en la lieunga da vatga «Tongue» culada en bronz e surtratga da patina verda. La lieunga vegn preschentada sco ina trofea da chatscha u in totem, sco in toc custaivel e magic. Ella fa allusiun a la relaziun da l'uman cun ils animals ed al ciclus da la schendrientscha, vita e mort. Sch'ella sveglia curiusitad e fa stupir, ha quai da far cun nossa existenza animalica domesticada u supprimida tras la vita en la citad ed ils munds virtuals.
Pascale Wiedemann (*1966) sa serva da sia vestgadira preferida ch'ella cula en rascha artifiziala per reflectar sasezza cun ironia e finezza. L'autopurtret tradiziunal è ina reproducziun figurativa da l'artista - Pascale Wiedemann percunter prenda si'atgna vestgadira per sa caracterisar. La vestgadira è sco ina segunda pel e colliada stretgamain cun l'activitad e la natira da la persuna. Ella è l'expressiun da l'identitad e spievla il stadi persunal e la creativitad. Il t-shirt e la rassa han in'istorgia che correspunda a l'istorgia da la purtadra e che vegn documentada e sigillada cun quità en la lavur cun il titel «Selbstportrait».
Jules Spinatsch (*1964) ch'è oriund da Tavau, reflectescha en sias lavurs fotograficas l'utilisaziun da la cuntrada tras l'uman. En il rom da l'occupaziun cun la cultivaziun e cun la commerzialisaziun da la natira è naschida per exempel la seria Snow Management. Ils utensils che vegnan reproducids en «Olymp Unit R2D2» e che sa chattan enturn la sigliera olimpica da Puntina na mussan betg mo la preparaziun dal mund alpin tras ils umans, en quest cas cun agid d'apparats tecnics, els sa laschan applitgar er sin ils senns da l'uman dal vesair, da l'udir e dal sentir.
En la seria Delete da Zilla Leutenegger (*1968) vesan ins pitschnas dunninas che fan lur lavur da mintgadi: pulir, far cun il tschitschapulvra, far or cun il fier e, tar «Delete 5» che sa chatta al museum d'art dal Grischun, batter ponns. La pitschna figura feminina diligenta ha l'aspect d'in dissegn animà, sa basa dentant sin ina sequenza da video ch'è vegnida elavurada correspundentamain. I para ch'il batter nuninterrut da la figura projectada fetschia crudar la colur rosa giu da la paraid d'exposiziun. Il rudè alv e net è pia l'interfatscha d'ina colliaziun attractiva dal spazi real e dal maletg immaterial.
Questa lavur è ina translaziun artistica da la lavur intensiva dal far fain. Sin set moniturs giran set differentas sequenzas da l'Alp Partnun en il Partenz, ch'èn vegnidas registradas sin video durant plirs dis adina or da la medema perspectiva. Gerber e Bardill (*1970/1968) han plunà ils singuls fastizs e n'han tras quai betg mo creà ina qualitad quasi pittoresca dal maletg da video, mabain er ina simultanitad pretensiusa, ina concentraziun locala e temporara, che vegn chapida sco commentari da nossa societad chatschada.